Nghị quyết 86/NQ-CP vừa được Chính phủ ban hành, đánh dấu lần đầu Việt Nam có một chiến lược quốc gia riêng về khởi nghiệp sáng tạo. Với tầm nhìn đến năm 2045, chiến lược đặt mục tiêu đưa Việt Nam vào nhóm 30 quốc gia dẫn đầu toàn cầu, đồng thời xây dựng một xã hội mà tinh thần khởi nghiệp lan tỏa sâu rộng trong mọi tầng lớp.
 |
| Ngày hội khởi nghiệp quốc gia của học sinh, sinh viên lần thứ V. Ảnh Ảnh minh họa: VGP |
Sau nhiều năm phát triển tự phát nhưng giàu tiềm năng, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn định hình chiến lược ở tầm quốc gia. Nghị quyết 86/NQ-CP do Chính phủ ban hành ngày 5/4/2026 được xem là dấu mốc quan trọng, lần đầu tiên xác lập một khuôn khổ tổng thể, dài hạn cho lĩnh vực này.Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, đây không chỉ là một văn bản định hướng mà còn là cam kết chính trị mạnh mẽ trong việc kiến tạo môi trường thuận lợi để khơi dậy tiềm năng sáng tạo của toàn xã hội. Thực tế những năm gần đây cho thấy, khởi nghiệp sáng tạo đã trở thành một trong những động lực mới của nền kinh tế, với sự xuất hiện của một số doanh nghiệp “kỳ lân”, cùng dòng vốn đầu tư mạo hiểm tăng trưởng đáng kể trong khu vực.Hệ sinh thái hỗ trợ cũng dần hoàn thiện, với sự tham gia của các quỹ đầu tư, vườn ươm, tổ chức thúc đẩy kinh doanh và mạng lưới trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp trải rộng từ trung ương đến địa phương. Năm 2025, Việt Nam xếp thứ 55 toàn cầu về chỉ số hệ sinh thái khởi nghiệp.
Trong đó, TP.HCM lần đầu lọt vào top 5 Đông Nam Á, Hà Nội và Đà Nẵng đều cải thiện thứ hạng đáng kể. Dù vậy, so với các quốc gia đi trước như Israel, Hàn Quốc hay Singapore những nơi đã tận dụng khởi nghiệp sáng tạo như một đòn bẩy bứt phá Việt Nam vẫn còn khoảng cách đáng kể. Điểm chung của các mô hình thành công là xây dựng được văn hóa đổi mới sáng tạo rộng khắp, gắn kết chặt chẽ với khoa học – công nghệ và khơi dậy tinh thần khởi nghiệp trong toàn xã hội.Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, từ sự dịch chuyển của dòng vốn đầu tư đến những thay đổi địa chính trị, yêu cầu đặt ra với Việt Nam không chỉ là phát triển hệ sinh thái, mà còn phải định vị lại chiến lược phát triển khởi nghiệp sáng tạo một cách bài bản và có trọng tâm.
Nghị quyết 86 vì thế xác định rõ: khởi nghiệp sáng tạo không chỉ là hoạt động kinh tế đơn lẻ, mà là chiến lược quốc gia dài hạn nhằm giải phóng mọi nguồn lực, nâng cao năng lực tự chủ, đặc biệt trong các công nghệ chiến lược. Mục tiêu bao trùm là tạo ra một làn sóng khởi nghiệp sâu rộng, đưa lĩnh vực này trở thành động lực tăng trưởng then chốt của nền kinh tế số.Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của chiến lược là khái niệm “quốc gia khởi nghiệp sáng tạo”, nơi mọi công dân đều có cơ hội và khát vọng khởi nghiệp dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Ở đó, tinh thần dám nghĩ, dám làm, chấp nhận rủi ro và cả thất bại được nhìn nhận như một phần tất yếu của quá trình sáng tạo.
Theo lộ trình đặt ra, đến năm 2030, Việt Nam hướng tới trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu khu vực về khởi nghiệp sáng tạo. Hệ sinh thái sẽ được mở rộng với sự ra đời của hàng vạn doanh nghiệp khởi nghiệp, trong đó có khả năng hình thành thêm các “kỳ lân”. Các chỉ số đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp cũng được kỳ vọng vươn lên nhóm đầu Đông Nam Á.Xa hơn, tầm nhìn đến năm 2045 đặt mục tiêu đưa Việt Nam vào nhóm 30 quốc gia hàng đầu thế giới trong lĩnh vực này. Khi đó, tỷ lệ người dân tham gia khởi nghiệp và làm chủ doanh nghiệp sẽ ở mức cao, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của thị trường vốn đầu tư mạo hiểm quy mô lớn.Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Chính phủ xác định hàng loạt nhóm giải pháp mang tính “mở đường”, tập trung vào tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế và thúc đẩy nguồn lực cho doanh nghiệp.Trước hết là hoàn thiện hành lang pháp lý theo hướng linh hoạt, thích ứng với đặc thù của khởi nghiệp sáng tạo.
Các thủ tục hành chính sẽ được số hóa toàn diện, đồng thời nghiên cứu thí điểm các cơ chế đặc thù như mô hình “doanh nghiệp một người”, cơ chế phá sản rút gọn giúp doanh nhân dễ dàng tái khởi nghiệp, hay các khu thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) dành cho công nghệ mới.Song song với thể chế, yếu tố con người được đặt ở vị trí trung tâm. Chiến lược nhấn mạnh việc đưa giáo dục khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo vào hệ thống giáo dục quốc dân, từ bậc phổ thông đến đại học. Mục tiêu không chỉ là đào tạo kỹ năng, mà còn hình thành tư duy sáng tạo và tinh thần doanh nhân ngay từ sớm.Hạ tầng hỗ trợ cũng sẽ được đầu tư đồng bộ, bao gồm mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo, không gian làm việc chung, nền tảng số hỗ trợ doanh nghiệp và các hệ thống dữ liệu mở. Những cấu phần này được kỳ vọng tạo nên một môi trường thuận lợi, nơi ý tưởng có thể nhanh chóng được thử nghiệm và phát triển.Một trụ cột quan trọng khác là nguồn vốn.
Chiến lược đặt mục tiêu phát triển mạnh thị trường đầu tư mạo hiểm, với sự tham gia của cả nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức giáo dục. Các cơ chế hỗ trợ tài chính như bảo lãnh tín dụng dựa trên tài sản trí tuệ hay quỹ đầu tư đa cấp cũng được thúc đẩy, nhằm tạo dòng vốn ổn định cho doanh nghiệp khởi nghiệp.Cùng với đó, Việt Nam sẽ tăng cường hội nhập quốc tế, thu hút chuyên gia nước ngoài và tạo điều kiện để các startup trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đây được xem là bước đi cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường.Việc ban hành Nghị quyết 86/NQ-CP không chỉ mang ý nghĩa về mặt chính sách, mà còn là tín hiệu cho thấy khởi nghiệp sáng tạo đang được đặt vào vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển quốc gia. Khi tinh thần đổi mới được lan tỏa và các rào cản dần được tháo gỡ, kỳ vọng về một “quốc gia khởi nghiệp” không còn là khẩu hiệu, mà đang dần trở thành một lộ trình có thể đo đếm và hiện thực hóa.
